Not in my backyard… - Free Sunday
Not in my backyard…

Not in my backyard…

Οι πρόσφατες αντιδράσεις κατοίκων των περιοχών όπου θα δημιουργηθούν τα hot spots και τα κέντρα φιλοξενίας για τους πρόσφυγες επανέφεραν στο προσκήνιο με έντονο τρόπο τη νοοτροπία/πρακτική που εκφράζεται με την αγγλική φράση «not in my backyard», δηλαδή «όχι στην αυλή μου».

Η φράση αυτή περιγράφει με τον πλέον «οικονομικό» τρόπο τη σχεδόν οικουμενική τάση να καταγράφονται αντιδράσεις πολιτών για ενδεχόμενα έργα στην περιοχή τους, άσχετα αν τα έργα αυτά μπορεί να ενέχουν σημαντικά οφέλη για την περιοχή και τους κατοίκους της ή πρέπει να γίνουν λόγω δεσμεύσεων των κυβερνήσεων ή των τοπικών αρχών. Και αν συχνά οι αντιδράσεις είναι δίκαιες/δικαιολογημένες, εξίσου συχνά μοιάζουν να προέρχονται περισσότερο από μια σχεδόν «παβλοφική» νοοτροπία, που πηγάζει κυρίως από την καχυποψία απέναντι στο κράτος και τις προθέσεις του, αλλά και από την πλημμελή κουλτούρα διαλόγου, καθώς και από ελλιπή ενημέρωση.


Hot spots - κέντρα φιλοξενίας

Όσον αφορά το πιο πρόσφατο παράδειγμα αντιδράσεων, αυτό κατά της δημιουργίας hot spots και κέντρων φιλοξενίας μεταναστών (υπενθυμίζεται ότι την περασμένη εβδομάδα ο γενικός γραμματέας Πληθυσμού και Κοινωνικής Συνοχής, Βασίλειος Παπαδόπουλος, είχε δηλώσει στην FS ότι «ως προς το ζήτημα της υποδοχής και φιλοξενίας μεταναστών και προσφύγων στην ενδοχώρα, υπάρχει πρόγραμμα, για το οποίο υπάρχει και η δέσμευση της χώρας για 50.000 θέσεις συνολικά σε όλη τη χώρα»), στην Κω, όπου προγραμματίζεται η δημιουργία hot spot, η κατάσταση μοιάζει έκρυθμη, με συνεχείς διαδηλώσεις διαμαρτυρίας κατοίκων και συγκρούσεις με δυνάμεις της αστυνομίας, ενώ κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται και σε περιοχές όπου προγραμματίζεται η δημιουργία κέντρων φιλοξενίας (όπως στα Διαβατά και στο Σχιστό), ενίοτε και με την παρουσία στελεχών της Χρυσής Αυγής, η οποία επιχειρεί να εκμεταλλευτεί την κατάσταση. Οι κάτοικοι των νησιών που διαμαρτύρονται υποστηρίζουν ότι η δημιουργία hot spots θα υποβαθμίσει το τουριστικό τους προφίλ και θα προκαλέσει και οικονομική ζημιά, ενώ στις περιοχές όπου θα στηθούν κέντρα φιλοξενίας ο προβληματισμός εντοπίζεται σε πιθανούς κινδύνους από τους πρόσφυγες και υποβάθμιση των περιοχών. Πάντως, το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής υπογραμμίζει ότι «μέσα σε ένα κλίμα απειλών από μεριάς ευρωπαϊκών κρατών, ενόψει της ανεξέλεγκτης εισόδου μεγάλου αριθμού μεταναστών και προσφύγων στην Ευρώπη μέσω της πατρίδας μας, μοναδική απάντηση αποτελεί η οργανωμένη και ελεγχόμενη διαχείριση των εισερχόμενων πληθυσμών σε κέντρα υποδοχής, τόσο στα σημεία εισόδου όσο και στην ενδοχώρα, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς δεσμεύσεις και υποχρεώσεις της χώρας», προσθέτοντας, δε, ότι «ειδικά στα νησιά, των οποίων η οικονομία κατά κύριο λόγο εξαρτάται από τον τουρισμό, η οργανωμένη διαχείριση των προσφύγων και των μεταναστών αποτελεί προϋπόθεση για την αποφυγή φαινομένων που δυσφημούν την εικόνα της χώρας μας στο εξωτερικό».


Κερατέα

Μια πρόσφατη ιστορία σχετικά με τις αντιδράσεις κατοίκων μιας περιοχής κατά ενός σχεδίου της κυβέρνησης είναι αυτή της Κερατέας και της εκεί χωροθέτησης ΧΥΤΑ. Ήδη από το 2003 η πολιτεία είχε εγκρίνει τον νέο περιφερειακό σχεδιασμό της Αττικής, ο οποίος, μεταξύ άλλων, περιλάμβανε τρεις ΧΥΤΑ, σε Λιόσια, Κερατέα και Γραμματικό, ωστόσο ο σχεδιασμός αυτός πάγωσε ως το 2011, οπότε και επιχειρήθηκε να εφαρμοστεί το σχέδιο, μέσω παραχώρησης των έργων σε ιδιώτες. Αυτό που επακολούθησε ήταν ένας πολύμηνος «κλεφτοπόλεμος» κατοίκων και αστυνομίας, με τους μεν να παρεμποδίζουν τα έργα και τους δε να επιχειρούν να διασφαλίσουν την απρόσκοπτη διενέργειά τους, παρά το γεγονός ότι το ΣτΕ απέρριψε όλες τις προσφυγές των κατοίκων κατά της χωροθέτησης του ΧΥΤΑ στην Κερατέα. Μετά από μακρύ διάστημα αντιδράσεων, το οποίο περιλάμβανε και «μάχες» κατοίκων και ΜΑΤ (αλλά και… οχυρωματικά έργα, καθώς οι κάτοικοι, στην προσπάθειά τους να αποτρέψουν την κατασκευή του έργου, έσκαψαν όρυγμα στη λεωφόρο Λαυρίου), το σχέδιο πάγωσε και οι σχετικοί διαγωνισμοί δεν έχουν προχωρήσει ως σήμερα.


ΟΚΑΝΑ

Έχουν περάσει αρκετά χρόνια, ωστόσο η «υπόθεση ΟΚΑΝΑ» αποτέλεσε για πολλούς μία από τις πλέον «αντιδικούμενες» ιστορίες αντιδράσεων κατοίκων μιας περιοχής – συγκεκριμένα, του κέντρου της Αθήνας. Η υπόθεση εκτυλίχθηκε κάπως έτσι: Στο κέντρο της πρωτεύουσας ο ΟΚΑΝΑ είχε δημιουργήσει μονάδες υποκαταστάτων για τους τοξικοεξαρτημένους. Τα σημεία στα οποία υπήρχαν οι μονάδες αυτές συγκέντρωναν σημαντικό αριθμό τοξικοεξαρτημένων ανθρώπων, γεγονός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τους κατοίκους, αλλά και τους καταστηματάρχες των περιοχών, οι οποίοι υποστήριξαν ότι, πέραν της υποβάθμισης, ετίθεντο και ζητήματα ασφαλείας. Σκέψεις για μεταφορά των μονάδων σε άλλα σημεία του Λεκανοπεδίου προκάλεσαν νέες αντιδράσεις από τους εκεί κατοίκους, ακόμα και διαδηλώσεις κατά του ενδεχομένου εγκατάστασης μονάδων του ΟΚΑΝΑ, ενώ, από την πλευρά τους, οι κάτοικοι του κέντρου της Αθήνας συνέχιζαν να πιέζουν την πολιτεία για απομάκρυνση των μονάδων, υποστηρίζοντας ότι αποτελούν «προνομιακό χώρο για τη δράση εμπόρων ναρκωτικών».


Τέμενος στην Αθήνα

Σε μείζον πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα ανήχθη η κατασκευή μουσουλμανικού τεμένους στην Αθήνα, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου για τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2014, με τους υποψηφίους για τον Δήμο Αθηναίων να το βάζουν ψηλά στην ατζέντα τους. Ακόμα και ο συνήθως ήπιων τόνων Άρης Σπηλιωτόπουλος, απευθυνόμενος στον τότε, αλλά και νυν, δήμαρχο Αθηναίων Γιώργο Καμίνη, του είχε ζητήσει να απαντήσει «αν μπορεί η Αθήνα να αντέξει την ανέγερση του τζαμιού και ό,τι στο μέλλον η λειτουργία του συνεπάγεται». Υπενθυμίζεται ότι ο σχεδιασμός προβλέπει την κατασκευή του τεμένους στον Βοτανικό (μάλιστα η πολιτεία έχει εγκρίνει και κονδύλι 946.000 ευρώ για το έργο), γεγονός που έχει προκαλέσεις σφοδρές αντιδράσεις μερίδας των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής, οι οποίοι έχουν προβεί σε αρκετές κινήσεις διαμαρτυρίας ως τώρα, αλλά και σε προσφυγές στο ΣτΕ, ενώ το ζήτημα της κατασκευής τζαμιού έχει προκαλέσει και ενδοκυβερνητικές τριβές, με τους ΑΝΕΛ να αντιτίθενται στην προώθηση του έργου. Οι διαμαρτυρόμενοι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι το τέμενος θα προκαλέσει υποβάθμιση της περιοχής και της ασφάλειας των κατοίκων της, ενώ η πολιτεία τονίζει ότι πρέπει να υπάρχει, για να διασφαλίζει το δικαίωμα των μουσουλμάνων σε νόμιμο χώρο λατρείας.


Σταθμός μετρό Αγίας Παρασκευής

Όταν στα τέλη της δεκαετίας του 1990 γίνονταν οι τελευταίοι σχεδιασμοί για το μετρό της Αθήνας, η πρόβλεψη ήταν για κατασκευή σταθμού στο ύψος της πλατείας της Αγίας Παρασκευής. Ωστόσο, η δημοτική αρχή της περιοχής, αλλά και κάτοικοι και η Εκκλησία, εναντιώθηκαν σφόδρα στην προοπτική αυτή, υποστηρίζοντας ότι ο σταθμός του μετρό θα κατέστρεφε την πλατεία, θα επιδείνωνε το κυκλοφοριακό πρόβλημα της περιοχής και θα προκαλούσε ανήκεστο βλάβη στην τοπική αγορά. Μάλιστα το δημοτικό συμβούλιο αποφάσισε να εναντιωθεί στο ενδεχόμενο κατασκευής του σταθμού στην πλατεία, ενώ ενώπιον των έντονων αντιδράσεων ο τότε αρμόδιος υπουργός ΠΕΧΩΔΕ, Κώστας Λαλιώτης, προχώρησε σε ανασχεδιασμό της γραμμής 3 του μετρό, με αποτέλεσμα ο σταθμός να μεταφερθεί μερικές εκατοντάδες μέτρα από την πλατεία της Αγίας Παρασκευής, στη συμβολή των οδών Αγίας Παρασκευής και Μαρίας Πολυδούρη, ήτοι πιο κοντά στο Χαλάνδρι. Το ενδιαφέρον είναι ότι, σύμφωνα με τοπικά ΜΜΕ της περιοχής, υπάρχουν ήδη… δεύτερες σκέψεις, ενώ το 2012 το δημοτικό συμβούλιο της Αγίας Παρασκευής εξέδωσε ψήφισμα με το οποίο ζητούσε… επέκταση του μετρό στην πόλη. Εδώ αξίζει να προστεθεί ότι η Εκκλησία έχει παίξει σημαντικό ρόλο στη χωροθέτηση σταθμών του μετρό, λόγω των διαμαρτυριών της. Συγκεκριμένα, στην επέκταση προς Πειραιά η γραμμή δεν θα καταλήγει στην Ευαγγελίστρια, λόγω αντιδράσεων της Μητρόπολης, που φοβάται αρνητικές επιπτώσεις στον περιβάλλοντα χώρο του γηροκομείου, ενώ έντονες ήταν και οι αντιδράσεις της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης, η οποία με αλλεπάλληλες προσφυγές στη Δικαιοσύνη δεν θέλει να επιτρέψει την κατασκευή σταθμού στο Παπάφειο στη συμπρωτεύουσα.


Ανεμογεννήτριες

Σε κατάσταση «πολεμικής ετοιμότητας» βρίσκονται το τελευταίο διάστημα οι κάτοικοι της ορεινής Κρήτης, αντιτιθέμενοι στη δημιουργία δύο μεγάλων έργων παραγωγής ενέργειας από τον άνεμο, τα οποία προβλέπουν συνολικά την κατασκευή 56 αιολικών πάρκων και την εγκατάσταση περίπου 450 ανεμογεννητριών. Οι κάτοικοι των περιοχών όπου προβλέπεται να υλοποιηθούν τα έργα μιλούν για κίνδυνο τεράστιας περιβαλλοντικής υποβάθμισης, ενώ αντιδρούν και σε σχέδια για τη δημιουργία σχετικής εταιρείας λαϊκής βάσης. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι και ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος, Γιάννης Τσιρώνης, μιλώντας σε τοπικό τηλεοπτικό σταθμό της Κρήτης υπογράμμισε ότι δεν χρειάζεται να εγκατασταθούν υπερβολικά μεγάλες –«φαραωνικές», όπως τις χαρακτήρισε– μονάδες ΑΠΕ, προκρίνοντας τη «λελογισμένη» εγκατάσταση ανεμογεννητριών.


Πολιτική αμηχανία

Ενώπιον των διαφόρων διαμαρτυριών και κινητοποιήσεων ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντίδραση (ή, συνήθως, η έλλειψη αντίδρασης) από τον πολιτικό κόσμο, ο οποίος συχνά παίρνει το μέρος των διαμαρτυρομένων. Χαρακτηριστική –και πιο πρόσφατη– η παρέμβαση του βουλευτή Δωδεκανήσου του ΠΑΣΟΚ Δημήτρη Κρεμαστινού, ο οποίος με ερώτησή του προς τον υπουργό Εσωτερικών, Παναγιώτη Κουρουμπλή, ζήτησε, εφόσον η κυβέρνηση αποδέχτηκε τη δημιουργία των hot spots στα νησιά, αυτά να δημιουργηθούν σε νησιά μικρά, δορυφορικά των μεγάλων τουριστικών νησιών, και όχι στα νησιά με μεγάλο τουριστικό ρεύμα, όπως η Κως, ουσιαστικά τασσόμενος με το μέρος των αντιδρώντων.

Ακόμα πιο προβληματική καθίσταται η παρουσία στελεχών της Χρυσής Αυγής στις διάφορες κινητοποιήσεις που σχετίζονται με τη χωροθέτηση των hot spots και των κέντρων φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών, παρουσία η οποία γίνεται όλο και πιο έντονη, όσο κλιμακώνονται οι αντιδράσεις. Αναλυτές θεωρούν σχεδόν δεδομένο το «ψάρεμα σε θολά νερά» που η Χρυσή Αυγή επιχειρεί υποστηρίζοντας τις συγκεκριμένες αντιδράσεις, προς άγραν ψήφων και υποστηρικτών. Kαι πάλι, μπροστά σε αυτά τα επικίνδυνα φαινόμενα ο πολιτικός κόσμος μοιάζει να παρατηρεί αμήχανα.