Τι κρύβεται πίσω από τα παραμορφωμένα πρόσωπα των Αψβούργων - Free Sunday
Τι κρύβεται πίσω από τα παραμορφωμένα πρόσωπα των Αψβούργων
O βασιλιάς Κάρολος ο Β' ήταν ο τελευταίος των Αψβούργων. Προσέξτε τον προγναθισμό και την γαμψή μύτη. Don Juan Carreño de Miranda

Τι κρύβεται πίσω από τα παραμορφωμένα πρόσωπα των Αψβούργων

Το «σαγόνι των Αψβούργων», όπως ονομάστηκε η χαρακτηριστική παραμόρφωση του προσώπου στην ομώνυμη δυναστεία Ισπανών και Αυστριακών βασιλέων, ήρθε ως αποτέλεσμα αυτού που όλοι υποψιάζονταν: της αιμομιξίας.

Νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο Annals of Human Biology εξετάζει πορτρέτα μελών της δυναστείας σε συνδυασμό με ανάλυση του γενεαλογικού δέντρου τους, προκειμένου να υπολογιστεί αν πράγματι υπάρχει σχέση ανάμεσα στην παραμόρφωση του προσώπου και των γάμων μεταξύ μελών της ίδιας οικογένειας.

Για διάστημα πολλών γενεών, οι γάμοι μεταξύ συγγενών βοήθησαν τους Αψβούργους να εδραιώσουν την κυριαρχία τους σε μια αυτοκρατορία που περιλάμβανε την  Ισπανία και την Αυστρία για περισσότερο από 200 χρόνια.

Η αιμομιξία πιστεύεται όμως ότι οδήγησε τελικά στην πτώση των Αψβούργων, καθώς ο τελευταίος μονάρχης της σειράς δεν κατάφερε να αποκτήσει απόγονο.

Μέχρι σήμερα, όμως, οι υποψίες ότι η αιμομιξία ευθύνεται και για τα παραμορφωμένα χαρακτηριστικά των Αψβούργων δεν είχαν επιβεβαιωθεί επιστημονικά.

«Η δυναστεία των Αψβούργων άσκησε μεγάλη επιρροή στην Ευρώπη, έγινε όμως διαβόητη λόγω της αιμομιξίας, που οδήγησε τελικά στην πτώση της. Δείχνουμε για πρώτη φορά ότι υπάρχει μια ξεκάθαρη θετική συσχέτιση ανάμεσα στην αιμομιξία και την εμφάνιση του “σαγονιού των Αψβούργων” » σχολιάζει ο καθηγητής Ρόμαν Βίγιας του Πανεπιστημίου του Σαντιάγο ντε Κομποστέλα, πρώτος συγγραφέας της μελέτης.

Η ομάδα του ζήτησε από 10 στοματικούς και γναθοπροσωπικούς χειρουργούς να εκτιμήσουν τον βαθμό προγναθισμού της κάτω σιαγόνας σε 66 ιστορικά πορτρέτα 15 μελών της δυναστείας.  Τον μικρότερο βαθμό προγναθισμού έδειξε η Μαρία της Βουργουνδίας, η οποία δεν είχε συγγένεια με τη δυναστεία όταν παντρεύτηκε ένα από τα μέλη της το 1477. Ο προγναθισμός ήταν αντίθετα πιο έντονος στον Φίλιππο τον Δ’, βασιλιά της Ισπανίας και Πορτογαλίας από το 1621 έως το 1640.

Σε αρκετά πορτρέτα αναγνωρίστηκαν επίσης δευτερεύουσες προσωπικές παραμορφώσες, με κυριότερες το προεξέχον άνω χείλος και τη γαμψή μύτη.

Σε επόμενη φάση, ο βαθμός αιμομιξίας υπολογίστηκε με ανάλυση ενός γιγάντιου γενεαλογικού δέντρου των Αψβούργων που περιλαμβάνει πάνω από 6.000 άτομα από περισσότερες από 20 γενιές.

 Ο συνδυασμός των δεδομένων αποκάλυψε τελικά ισχυρό συσχετισμό ανάμεσα στον βαθμό αιμομιξίας και τον βαθμό προγναθισμού της κάτω γνάθου. Ο συσχετισμός με τις δευτερεύουσες παραμορφώσεις του προσώπου επίσης ήταν στατιστικά σημαντικός σε κάποιες περιπτώσεις.

Ο τρόπος με τον οποίο η αιμομιξία οδήγησε σε διαιώνιση των παραμορφώσεων του προσώπου παραμένει ασαφής, ωστόσο οι ερευνητές προτείνουν ως εξήγηση το γεγονός ότι οι απόγονοι αιμομικτικών γάμων είναι πιθανότερο να κληρονομήσουν τα ίδια ελαττωματικά γονίδια και από τους δύο γονείς. Με άλλα λόγια, οι ερευνητές υποψιάζονται ότι το «σαγόνι των Αψβούργων» είναι μια υπολειπόμενη γενετική πάθηση, η οποία εκδηλώνονται σε άτομα που φέρουν τις ίδιες μεταλλάξεις και στα δύο αντίγραφα των γονιδίων που εμπλέκονται.

Οι συντάκτες της μελέτης επισημαίνουν πάντως ότι το στατιστικό δείγμα ήταν μικρό, μόλις 15 άτομα, και αυτό σημαίνει ότι ο προγναθισμός μπορεί να οφείλεται σε τυχαία εμφάνιση μεταλλάξεων, ή «γενετική παρέκκλιση». Θεωρούν πάντως ότι το σενάριο αυτό είναι απίθανο.

«Η μελέτη μας βασίστηκε σε ιστορικά πρόσωπα, ωστόσο η αιμομιξία παραμένει διαδεδομένη σε ορισμένες γεωγραφικέ περιοχές και μεταξύ ορισμένων θρησκευτικών και εθνικών ομάδων, και επομένως είναι σημαντικό να διερευνηθεί η επίδρασή της» σχολιάζει ο Βίγιας.

«Η δυναστεία των Αψβούργων χρησιμεύει ως ένα είδος ανθρώπινου εργαστηρίου για αυτές τις μελέτες επειδή ο βαθμός αιμομιξίας είναι τόσο υψηλός».