Ο εμβληματικός πλατύποδας της Αυστραλίας κολυμπά προς την εξαφάνιση - Free Sunday
Ο εμβληματικός πλατύποδας της Αυστραλίας κολυμπά προς την εξαφάνιση
Έχει ράμφος πάπιας και σώμα κάστορα, θηλάζει τα μικρά του αλλά γεννά αβγά. Τι είναι; Science History Institute

Ο εμβληματικός πλατύποδας της Αυστραλίας κολυμπά προς την εξαφάνιση

Το θρυλικό ζώο που έκανε τους ζωολόγους του 18ου αιώνα να ξύνουν το κεφάλι τους με απορία ίσως δεν θα ζήσει για πολύ.

Ο πλατύποδας (Ornithorhynchus anatinus), γνωστός και ως ορνιθόρυγχος, κινδυνεύει να εξαφανιστεί λόγω της κλιματικής αλλαγής και άλλων ανθρωπογενών πιέσεων, προειδοποιεί μελέτη στην επιθεώρηση Biological Conservation.

Τις τελευταίες πέντε δεκαετίες, οι τοπικοί πληθυσμοί του πλατύποδα έχουν καταρρεύσει στο 40% των περιοχών όπου ενδημεί το είδος στην ανατολική Αυστραλία και το νησί της Τασμανίας, αναφέρει η ερευνητική ομάδα.

Η παρακμή του εμβληματικού είδους αποδίδεται εν μέρει στην κλιματική αλλαγή, η οποία καθιστά συχνότερες τις περιόδους ξηρασίας, όπως αυτής που διανύει τους τελευταίους μήνες η Αυστραλία.

Η κατάσταση επιδεινώνεται λόγω της αποψίλωσης εκτάσεων αλλά και της κατασκευής φραγμάτων, τα οποία εμποδίζουν τους πλατύποδες να βρουν κατάλληλη θέση για φώλιασμα, κοντά στις όχθες λιμνών και ποταμών.

Επιπλέον, οι πλατύποδες αποδεκατίζονται από τις αλεπούδες, οι οποίες μεταφέρθηκαν στην Αυστραλία από την Ευρώπη μαζί με γάτες και άλλα ζώα που προκαλούν σήμερα οικολογική καταστροφή στην ήπειρο.

Ο πλατύποδας και η έχιδνα (όχι το φίδι), ένα δεύτερο ενδημικό είδος της Αυστραλίας, είναι τα μόνα θηλαστικά στην ομάδα των μονοτρημάτων, ειδών που θηλάζουν μεν τα μικρά τους αλλά γενούν αβγά.

Ο ορνιθόρυγχος έγινε γνωστός το 1798, όταν ένα τομάρι του ζώου και ένα σκίτσο του μεταφέρθηκαν στη Βρετανία.

Με ράμφος που θυμίζει πάπια και ουρά που παραπέμπει σε κάστορα, ο πλατύποδας θεωρήθηκε αρχικά φάρσα: όλοι πίστεψαν πως κάποιος απατεώνας ταριχευτής είχε δημιουργήσει το επίμαχο τομάρι συρράπτοντας τμήματα διαφορετικών ζώων.

Πέρασαν χρόνια μέχρι να επιβεβαιωθεί ότι επρόκειτο για υπαρκτό ζώο, και ακόμα περισσότερα μέχρι να διαπιστωθεί ότι ο πλατύποδας είναι ιδιαίτερη περίπτωση ως θηλαστικό. Σχετικά πιο πρόσφατα, οι βιολόγοι ανακάλυψαν ότι ο ορνιθόρυγχος φέρει δηλητηριώδη νύχια, κάτι εξαιρετικά σπάνιο μεταξύ των θηλαστικών.

Λόγω δραστικής μείωσης του πληθυσμού, η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN), η οποία εκδίδει την επίσημη λίστα των απειλούμενων ειδών, υποβάθμισε τον πλατύποδα στην κατηγορία των  «σχεδόν απειλούμενων» ζώων.

Όπως όμως επισημαίνουν οι συντάκτες της νέας μελέτης, το είδος δεν θεωρείται απειλούμενο στις περισσότερες πολιτείες της Αυστραλίας, με εξαίρεση την περιοχή της Νότιας Αυστραλίας.

Όπως λέει ο Δρ Τζίλαντ Μπάινο, ερευνητής του Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας και πρώτος συγγραφέας της μελέτης, «είναι επείγουσα η ανάγκη για εκτίμηση του κινδύνου σε εθνικό επίπεδο προκειμένου να εκτιμηθεί η κατάσταση προστασίας του πλατύποδα, να αξιολογηθούν οι κίνδυνοι και οι επιπτώσεις, κα να τεθούν προτεραιότητες στις προσπάθειες διαχείρισης».

Ο Μπάινο και οι συνεργάτες του υπενθυμίζουν δε την περίπτωση του κοάλα, το οποίο εκτιμάται ότι κρέμεται σήμερα από το χείλος της εξαφάνισης, ως παράδειγμα του τι μπορεί να συμβεί στα ενδημικά είδη της Αυστραλίας αν δεν ληφθούν μέτρα.