Η αισθητική της εποχής του Τραμπ - Free Sunday
Η αισθητική της εποχής του Τραμπ

Η αισθητική της εποχής του Τραμπ

Κατά τις πρώτες ημέρες της Προεδρίας του ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε πράξη την προσωπική του φιλοσοφία. Μια φιλοσοφία που σύμφωνα με έγκριτα ξένα μέσα ενημέρωσης δεν αντιπροσωπεύει απόλυτα ούτε τους Αμερικανούς ούτε την Αμερική κι ας μην το έχουν καταλάβει ακόμη.

Η εποχή του τραμπισμού

Σε παλαιότερο δημοσίευμά του ο «Guardian» έκανε λόγο για την αρχή της «εποχής του τραμπισμού» (Trumpism), όρος που επινοήθηκε προκειμένου να προσδιοριστεί η φιλοσοφία του νέου Προέδρου των ΗΠΑ, η οποία, σύμφωνα με τους πολιτικούς αναλυτές, χωρίζεται σε δύο σκέλη. 

Από τη μια είναι η αίσθηση που αποπνέει ο νέος Πρόεδρος – και με πολλές αναφορές και πράξεις του το έχει αποδείξει– πως οι γυναίκες και όσοι δεν είναι λευκοί Αμερικανοί είναι κατώτεροι και από την άλλη είναι η «λαϊκίστικη ρητορική» του, η οποία έχει γίνει της μόδας όχι μόνο στις ΗΠΑ αλλά και στην Ευρώπη. «Αυτό είναι το πιο δυνατό και πονηρό σημείο του τραμπισμού: υιοθετώντας τη ρεπουμπλικανική ορθόδοξη άποψη για την οικονομία μπορεί πολύ αποτελεσματικά να εκμεταλλευτεί την αγωνία και την απόγνωση που νιώθει μια μεγάλη μερίδα Αμερικανών οι οποίοι εξακολουθούν να ζουν υπό τη σκιά της οικονομικής ύφεσης» αναφέρει ο «Guardian».

Η απογοήτευση αυτή, λοιπόν, έφερε στο διεθνές προσκήνιο μια νέα λαϊκή κουλτούρα, η οποία εκφράζεται πλέον με πολλούς τρόπους και οι αντιδράσεις είναι τεράστιες. Από το Χόλιγουντ και την ελίτ των καλλιτεχνών, από τις Αμερικανίδες, που εκπροσωπούνται πλέον από έναν Πρόεδρο ο οποίος συχνά προβαίνει σε σεξιστικά σχόλια και ενοχλείται ιδιαίτερα από την κριτική εξαιρετικά επιτυχημένων γυναικών –για να μη θίξουμε το ζήτημα των σεξουαλικών παρενοχλήσεων στις οποίες φέρεται να έχει προβεί–, από Αμερικανούς πολίτες πρώτης, δεύτερης και τρίτης γενιάς, παιδιά μεταναστών που αρχίζουν να νιώθουν μη αποδεκτά στη χώρα όπου γεννήθηκαν, από ομοφυλόφιλους και ανοιχτόμυαλους ανθρώπους που εξακολουθούν να μην μπορούν να πιστέψουν το κακό που τους βρήκε και συνοψίζεται σε μια λέξη: Trumpism.

Η κουλτούρα των ριάλιτι στον Λευκό Οίκο

Σε πρόσφατο δημοσίευμα των «Financial Times» υπογραμμίζεται πως οι νεοεκλεγέντες Πρόεδροι προκαλούν ένα πολιτιστικό ντόμινο στις ΗΠΑ που έχει να κάνει με το προσωπικό τους στιλ. Για παράδειγμα, όταν εξελέγη Πρόεδρος ο Ομπάμα, πολλοί Αμερικανοί άρχισαν να ακούν τραγούδια των ράπερ Will.I.Am και Jay-Z, τα οποία ο Αμερικανός Πρόεδρος συνήθιζε να χρησιμοποιεί στα διάφορα events του Λευκού Οίκου. Αντίστοιχα, όταν ο Τζορτζ Μπους ανέλαβε την Προεδρία, εκτινάχθηκαν οι πωλήσεις των αξεσουάρ για καουμπόι, καπέλα και ιδιαίτερα καουμπόικες μπότες.

Σύμφωνα με την εφημερίδα, πάντως, η αισθητική του Τραμπ ουδεμία σχέση έχει με την αρχοντική απλότητα του ζεύγους Ομπάμα. Εξηγεί εύστοχα πως η προσωπική του κουλτούρα αντηχεί τον τρόπο με τον οποίο κερδίζουν την προσοχή οι Καρντάσιαν. Παίρνουν το τίποτα και το μετατρέπουν σε φήμη. Υιοθετούν μια ναρκισσιστική λογική και προσπαθούν διαρκώς να δημιουργούν σκάνδαλα για να σαρώνουν τα ριάλιτι στα οποία παίζουν. 

Άλλωστε και ο ίδιος ο Τραμπ ήταν εμπνευστής και παρουσιαστής του επιχειρηματικού ριάλιτι «The Apprentice» για 14 σεζόν και η προσωπική του κουλτούρα έχει επηρεαστεί ιδιαίτερα από αυτήν των ριάλιτι. Ακόμη και τώρα που έχει γίνει Πρόεδρος κάνει αναφορές στο Twitter σχετικά με το πόσο καλά πήγαιναν τα νούμερα του «Apprentice» όταν ο ίδιος ήταν παρουσιαστής, ενώ ο διάδοχός του Άρνολντ Σβαρτσενέγκερ δεν τα καταφέρνει διόλου καλά. Η σιωπή είναι χρυσός, αλλά όποιος έχει συνηθίσει την κουλτούρα των ριάλιτι ακολουθεί τη λογική του «όλα στη φόρα».

Πολλά ξένα μίντια έχουν αναφέρει πως το επιτελείο του Ντόναλντ Τραμπ έχει αναγνωρίσει την έλλειψη διακριτικότητας και class στο προφίλ του Προέδρου και αναζητά απεγνωσμένα μια καλλιτεχνική προσωπικότητα ευρέως αποδεκτή και αντικειμενικά αξιόλογη που θα σταθεί στο πλευρό του και θα διαμορφώσει ή τουλάχιστον θα επηρεάσει σε κάποιον βαθμό το αισθητικό του προφίλ. Ωστόσο, οι περισσότεροι καλλιτέχνες έχουν αρνηθεί να συνδεθούν με τον Τραμπ, όπως αρνήθηκαν να συμμετάσχουν και στην ορκωμοσία του. Η πνευματική ελίτ του Χόλιγουντ που έχει πλούτο, επαφές, επιρροή και έντονη ακτιβιστική δράση δεν θέλει να έχει καμία απολύτως σχέση μαζί του.

Οι «Financial Times» εμμέσως πλην σαφώς αναφέρουν πως η κουλτούρα που θα φέρει ο Τραμπ στον Λευκό Οίκο θα έχει να κάνει με τους νεόπλουτους του Μανχάταν. Για τους κλασάτους και πολυπολιτισμικούς Νεοϋορκέζους ο νέος Πρόεδρος αποτελεί «κοινωνική ντροπή». Δεν αντιπροσωπεύει ούτε στο ελάχιστο την κουλτούρα της ανοιχτόμυαλης μεγαλούπολης, συμβόλου της ελευθερίας, της μετανάστευσης και του «αμερικανικού ονείρου». Προερχόμενος από τις φτωχογειτονιές του Κουίνς, ο Τραμπ κατόρθωσε να φτάσει στο εύρωστο Μανχάταν και να χτίσει έναν πολυτελή πύργο σε αυτό. Δεν υιοθέτησε, ωστόσο, τον κοινωνικό σεβασμό που απαιτούσε η θέση του.

Νέος «μακαρθισμός» για Χόλιγουντ και ΜΜΕ

Ο νέος Πρόεδρος των ΗΠΑ δεν αποδέχεται το αυτονόητο: την κριτική. Κήρυξε πόλεμο στο Χόλιγουντ και στα μέσα ενημέρωσης με τον χειρότερο τρόπο, παραπέμποντας σε έναν νέου τύπου «μακαρθισμό». Η Μέριλ Στριπ άσκησε κριτική στον Τραμπ και στη λογική της ξενοφοβίας που φέρνει μαζί του κατά την απονομή των Χρυσών Σφαιρών και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ απάντησε μέσω Twitter πως «η πιο υπερεκτιμημένη ηθοποιός του Χόλιγουντ μου επιτέθηκε χωρίς να με ξέρει. Είναι…». 

Κατά τη διάρκεια της πορείας των γυναικών στην Ουάσινγκτον η Μαντόνα, μεταξύ άλλων, είπε ότι της «έρχεται να βομβαρδίσει τον Λευκό Οίκο» και τις επόμενες μέρες οι Μυστικές Υπηρεσίες δήλωσαν πως η διάσημη ερμηνεύτρια είναι υπό στενή παρακολούθηση εξαιτίας των δηλώσεών της. Μάλιστα, ένας ραδιοφωνικός σταθμός στο Τέξας ανακοίνωσε πως δεν θα μεταδίδει πλέον τραγούδια της, διότι δεν σέβεται την Αμερική. Οι δηλώσεις της Μαντόνα ήταν η αφορμή για τον Αμερικανό Πρόεδρο να στείλει ένα ηχηρό μήνυμα στο Χόλιγουντ, που προσπαθεί να τον εξοστρακίσει με κάθε τρόπο. Φυσικά, είναι τουλάχιστον παράδοξο έως παράλογο να ερευνάται από τις Μυστικές Υπηρεσίες το αν θέλει η Μαντόνα να βάλει βόμβα στον Λευκό Οίκο.

Το ακόμη πιο δυσάρεστο της υπόθεσης είναι το μένος του Τραμπ κατά των ΜΜΕ. Οι αντιδράσεις του Λευκού Οίκου απέναντι στα μίντια που αντιπαρέβαλαν τον λιγοστό κόσμο της ορκωμοσίας του Τραμπ με το πλήθος της ορκωμοσίας Ομπάμα ήταν έντονες. Τα μίντια κατακρίθηκαν επειδή έδειξαν την αλήθεια και ο θυμός εκφράστηκε ακόμα πιο παράδοξα, με τη σύλληψη τουλάχιστον έξι δημοσιογράφων κατά την ημέρα της ορκωμοσίας, οι οποίοι κάλυπταν τις παράπλευρες εκδηλώσεις διαμαρτυρίας. 

Οι δημοσιογράφοι συνελήφθησαν μεταξύ 230 ατόμων με την κατηγορία της πρόκλησης ταραχών σε βαθμό κακουργήματος και αντιμετωπίζουν ποινή φυλάκισης έως 10 ετών και πρόστιμο ύψους 25.000 δολαρίων. Οργανώσεις και μέσα ενημέρωσης αντέδρασαν έντονα για τις συλλήψεις, ενώ από το αρχηγείο της CIA μία μόλις ημέρα μετά την ορκωμοσία του ο Τραμπ μίλησε για «μη έντιμα μέσα ενημέρωσης», επιβεβαιώνοντας πως έχει «ανοιχτό πόλεμο» μαζί τους. Οι συλλήψεις δημοσιογράφων ήταν προφανώς κι αυτές ένα ηχηρό μήνυμα από μέρους του Προέδρου.

Κερασάκι στην τούρτα του «πολέμου μαγισσών» του Ντόναλντ Τραμπ, η πράκτορας των Μυστικών Υπηρεσιών Κέρι Ο’ Γκρέιντι, που μπήκε στο στόχαστρο της υπηρεσίας της επειδή έγραψε στο Facebook ότι «δεν θα ήθελε να φάει σφαίρα για χάρη του νεοεκλεγέντος Προέδρου των ΗΠΑ». Το ζήτημα έλαβε τεράστιες διαστάσεις και οι Μυστικές Υπηρεσίες έχουν επιληφθεί του θέματος, που δεν αποκλείεται να οδηγήσει ακόμη και στην απόλυσή της.

Εκτός, λοιπόν, από το τείχος στο Μεξικό, ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται πως σηκώνει και άλλα, πολλά τείχη στο εσωτερικό της χώρας του. Η αισθητική και η κουλτούρα του δεν σηκώνουν τη διαφορετικότητα και την κριτική, τον μοντερνισμό και την ανοχή, αναπόσπαστα στοιχεία μιας συμμετοχικής δημοκρατίας και μιας κοινωνίας που εξελίσσεται ομαλά. 

Η ηθοποιός Μέριλ Στριπ, την οποία ο εκπρόσωπος των Αμερικανών χαρακτήρισε «υπερεκτιμημένη» και για την οποία άφησε αποσιωπητικά στο tweet του «she is a…», προφανώς υπονοώντας κάποια βωμολοχία, το έθεσε εύστοχα, ήρεμα και χωρίς να θίγει κανέναν: «Η έλλειψη σεβασμού φέρνει έλλειψη σεβασμού, η βία προκαλεί τη βία. Όταν οι έχοντες την εξουσία χρησιμοποιούν τη θέση τους για να εκφοβίζουν τους άλλους, τότε είμαστε όλοι χαμένοι».