Οι selfies του έρωτα - Free Sunday

Free Sunday skin left

Free Sunday skin left

Οι selfies του έρωτα

Οι selfies του έρωτα

Γύρω σου είναι παντού ζευγάρια που κάθονται αντικριστά και παίζουν με το smartphone. Μπορεί να μετρούν τα like στον λογαριασμό τους στο Facebook, να ανεβάζουν φωτογραφία στο Instagram, να διαβάζουν ή να γράφουν σχόλια στο Twitter, να ψάχνουν για διαθέσιμους/διαθέσιμες στο Tinder. Δεν είναι πια θέμα ηλικίας, ακόμη και οι 60+ μπορεί να αφαιρεθούν, όσο τα παιδιά τους, συγκεντρωμένοι στην οθόνη αφής, η εικόνα τους δεν ξενίζει, μπορεί να είναι ακόμη και αναμενόμενη σε περιβάλλοντα εξοικειωμένα με την τεχνολογία της καθημερινότητας.

Οι ειδικοί, εδώ και αλλού, περιγράφουν τους κινδύνους για την επικοινωνία από την υπερβολική χρήση των νέων μέσων και από την υποχώρηση της αληθινής επαφής – με λόγια, βλέμματα και αγγίγματα. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη επιστημονική γνώση για να καταλάβει κανείς πως δεν υπάρχει ισοδύναμο για την αμεσότητα, που, όταν χάνεται, μαζί της χάνονται και κομμάτια της αλήθειας.


Μεγαλώνοντας

Έχεις δει συναρπαστικές ταινίες, έχεις διαβάσει μαγευτικά βιβλία και αξέχαστα ποιήματα, έχεις δει υπέροχους πίνακες και έχεις ακούσει συγκλονιστικά τραγούδια – όλα για μεγάλους έρωτες. Έχουν συμβεί τα πάντα πριν δοκιμάσεις εσύ – τα ανεκπλήρωτα, τα ατελείωτα, τα απερίγραπτα, τα ανεπανάληπτα. Έτσι κι αλλιώς θα δυσκολευτείς για να συμβιβάσεις τη φαντασία με την πραγματικότητα και το ιδεατό με το εφικτό, έτσι κι αλλιώς θα έχει κραδασμούς η μετάβαση από τα σύννεφα του ονείρου στο χώμα της ύλης. Μετά θα πρέπει να παλέψεις με τις προσδοκίες που σου έχουν φορτώσει οι γονείς σου, με την πίεση του περιβάλλοντος μέσα από στερεότυπα και θεωρίες για την ευτυχία, με τις προβολές που κάνεις πάνω στον άλλο, με τη σύγχυση ανάμεσα σε αυτό που είναι και σε αυτό που φαίνεται, σε αυτό που υπάρχει και σε εκείνο που θα ήθελες να υπάρχει, σε αυτό που είστε μαζί και σε ό,τι είναι καθένας μόνος του. Ακόμη κι αν όλα πάνε καλά, θα πρέπει να χτίσεις τη σχέση πάνω στο ολισθηρό έδαφος της αβεβαιότητας, της οικονομικής ανασφάλειας, της έλλειψης προοπτικής, θα πρέπει να διαχειριστείς πολλές απώλειες μαζί, της αυτονομίας σου, του κόσμου όπως τον έμαθες μεγαλώνοντας, του πέπλου που έριξε πάνω σου η οικογένεια για να σε προστατέψει, της σιγουριάς ότι αν προσπαθήσεις θα τα καταφέρεις.


Αιχμαλωσία στην εικόνα

Μέσα σε μια τέτοια δίνη, θα πρέπει να χάσεις για να βρεις τον εαυτό σου μέσα από τον άλλο, θα πρέπει να ισορροπήσεις μαζί του πάνω σε ένα λεπτό σκοινί για να φτάσεις σε ένα σημείο όπου το μόνο αυτονόητο θα είναι το «μαζί». Δεν θα γίνει όπως παίζεται στο αγαπημένο σου σίριαλ, ούτε όπως σου το αφηγήθηκε η φίλη σου, θα είναι με τον δικό σου και τον δικό του τρόπο, που δεν θα συγκρίνεται και μην προσπαθήσεις να τον συγκρίνεις.

Δεν είναι, όμως, εύκολο να ξεφύγεις από αυτό, από τον καθρέφτη. Παντού γύρω σου υπάρχουν ζευγάρια που διαφημίζουν τον έρωτά τους. Καυτά φιλιά και ξεφαντώματα σε ιλουστρέ σελίδες περιοδικών που υπάρχουν για να δείχνουν τις ζωές των άλλων, σε εκπομπές που παρακολουθούν με την κάμερα την ιδιωτική σφαίρα των αναγνωρίσιμων, ξέρεις πότε ερωτεύτηκε, πότε παντρεύτηκε, πότε γέννησε, πότε χώρισε και πότε ψάχνεται η ανερχόμενη της showbiz, αλλά και οι παλιές καραβάνες του lifestyle, που αναζητούν το μυστικό της αιώνιας νεότητας στα μπότοξ, τις θαυματουργές δίαιτες και το προχωρημένο styling.

Όλα αυτά σε αγχώνουν, γιατί δεν μπορείς να δείχνεις έτσι ούτε εσύ, ούτε αυτός, ούτε εσείς οι δυο μαζί. Όσο και να δουλέψεις για να βελτιώσεις την εικόνα σας, δεν θα φτάσεις στην τελειότητα του πρωτοσέλιδου που δείχνει δυο τόσο όμορφους και τόσο λαμπερούς να αγκαλιάζονται στην παραλία ή στα μπουζούκια. Είναι σαν να έρχονται από άλλον πλανήτη, εκεί όπου δεν σε κυνηγούν οι λογαριασμοί και τα άγχη της καθημερινότητας, εκεί όπου η ζωή είναι μόνο χαρά και τα προβλήματα εξαντλούνται στην επιλογή άλλων λαμπερών ζευγαριών για παρέα στις διακοπές.


Οδηγίες χρήσης

Αρκεί να γκουγκλάρεις για να βρεις απαντήσεις σε όλα: αν υπάρχει κεραυνοβόλος έρωτας, τα μυστικά του καλού σεξ, πώς θα καταλάβεις ότι ο σύντροφός σου σε βαρέθηκε, τι να κάνεις για να σε θέλει ξανά, πόσο κρατάει το πάθος, αν υπάρχει ευτυχισμένος γάμος, αν συγχωρείται η απιστία, πώς θα καταλάβεις ότι σου λέει ψέματα, ο ρόλος των φαντασιώσεων για την υγεία της σχέσης. Αρκεί να αφιερώσεις χρόνο στη διαδικτυακή εξερεύνηση για να μαζέψεις πληροφορίες και να εντρυφήσεις στις εμπειρίες των άλλων, αφού προσφέρονται και άπειρα παραδείγματα. Ακόμη κι αν καταβροχθίσεις ό,τι σου παρέχεται με τόση ευκολία, και πάλι, όταν έρθει η ώρα, θα αισθανθείς ότι δεν ξέρεις τίποτα. Διάβασες πολλά για την απιστία αλλά, όταν σου συνέβη, δεν έκανες τίποτα απ’ όλα όσα διάβασες ότι θα έπρεπε να κάνεις για να τον κερδίσεις. Ενημερώθηκες σε βάθος για τους τρόπους διατήρησης της ερωτικής έξαψης αλλά η σχέση σου βουλιάζει στη φθορά και δεν μπορείς να κάνεις τίποτα για να το αντιστρέψεις. Οι τακτικές και οι μέθοδοι που σου προτείνονται δεν πιάνουν στα συγκεκριμένα και ο σύντροφός σου αντιδρά πάντα διαφορετικά από τον άντρα του παραδείγματος που διάβασες. Παρ’ όλα αυτά, δεν μπορείς να ξεκολλήσεις από την περιρρέουσα πληροφορία, εξακολουθείς να ξεκοκαλίζεις τις σχετικές στήλες, να ψάχνεις και να βρίσκεις, να τα συζητάς και να τα σκέφτεσαι, να ψάχνεις να βρεις τι φταίει και δεν κολλάνε στο δικό σου μοντέλο.

Τίποτα δεν φταίει. Μόνο ότι η ζωή είναι πιο πολύπλοκη από εκείνη που περιγράφεται στα εγχειρίδια και η μοναδικότητα των σχέσεων είναι το στοιχείο που τις κάνει τόσο σημαντικές.


14 Φεβρουαρίου

Η γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου είναι αγχωτική για πολλούς. Όσοι δεν έχουν ταίρι θα πρέπει κάπου να κρυφτούν για να μη χαλάνε την ευδία των άλλων που βγαίνουν έξω για να χαρούν ή για να πειστούν ότι χαίρονται. Όσοι δεν θέλουν να ακολουθούν τις μόδες και να αλέθονται μαζί με όλους στον μύλο του καταναλωτισμού δυσκολεύονται να βρουν τη θέση τους στο κάδρο, γιατί αν διαφοροποιηθούν μπορεί να φανεί σαν ιδιοτροπία, αν ακολουθήσουν τον μέσο όρο μπορεί να βρεθούν σε αμηχανία και να δυσφορήσουν με τον εαυτό τους, καλό είναι να το βλέπουν και οι δυο με τον ίδιο τρόπο, αλλά αυτό μπορεί να μη συμβεί.

Αν σου πάρει αρκουδάκι μπορεί να τον ειρωνευτείς, αν δεν σου πάρει μπορεί να θυμώσεις, αν σου πει να βγείτε ίσως τον πεις μικροαστό, αν δεν σου πει δεν αποκλείεται να εκνευριστείς και να του το βάλεις αλλιώς. Ούτε αυτός ξέρει ακριβώς τι πρέπει να κάνεις και τι θα ήθελες στ’ αλήθεια.

Ό,τι κι αν διαλέξετε, θα κριθεί και από τους γύρω, που θα συγκρίνουν, θα σχολιάσουν και θα αξιολογήσουν μπροστά ή πίσω από την πλάτη σου.

Ωραία θα ήταν να μην υπάρχουν μόνοι, ούτε αυτή ούτε μια άλλη μέρα. Ωραία θα ήταν οι συνδέσεις να γίνονται χωρίς διαμεσολάβηση, χωρίς να παίζονται ρόλοι, χωρίς πίσω σκέψεις, στρατηγικά σχέδια, κρυμμένες επιδιώξεις, απωθημένες επιθυμίες και ανομολόγητο θυμό.

Ωραία θα ήταν να κάνετε ό,τι σας έρχεται, χωρίς αγωνία για την εικόνα σας και χωρίς να καταναλώνετε τον έρωτα σαν selfie για τα social media.


Είπαν

«Αυτή η αντίληψη –ότι τίποτε δεν είναι πιο εύκολο από το ν’ αγαπάς– εξακολουθεί να είναι η πιο διαδεδομένη παρά την αφθονία των αποδείξεων για το αντίθετο. Σχεδόν καμία προσπάθεια, κανένα έργο δεν αρχίζει με τόσο μεγάλες ελπίδες και προσδοκίες όπως αρχίζει η αγάπη, κι ωστόσο τίποτε δεν αποτυχαίνει τόσο συχνά όσο αυτή. Αν αυτό συνέβαινε με οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα, οι άνθρωποι θα ήταν περισσότερο πρόθυμοι να εξετάσουν τους λόγους της αποτυχίας αυτής και να μάθουν πώς θα μπορούσαν να ενεργήσουν καλύτερα. Ή θα εγκατέλειπαν τη δραστηριότητα αυτή. Και αφού, στην περίπτωση της αγάπης, αυτό είναι αδύνατο, μόνο ένας δρόμος υπάρχει για το ξεπέρασμα της αποτυχίας: να εξετάσουμε τους λόγους της αποτυχίας αυτής και να προχωρήσουμε στην έρευνα της έννοιας της αγάπης».

Έριχ Φρομ, Η τέχνη της αγάπης


«Δεν μ’ αρέσει να δουλεύω με ερωτευμένους. Ίσως γιατί τους ζηλεύω – κι εγώ ο ίδιος λαχταράω να μαγευτώ. Ίσως πάλι γιατί ο έρωτας και η ψυχοθεραπεία είναι μεταξύ τους ασύμβατα. Ο καλός θεραπευτής πολεμάει το σκοτάδι και ζητάει το φως, ενώ ο έρωτας συντηρείται από το μυστήριο και καταρρέει μόλις αρχίσεις να τον εξετάζεις σχολαστικά. Κι εγώ σιχαίνομαι να γίνομαι ο δήμιος του έρωτα».

Ίρβιν Γιάλομ, Ο δήμιος του έρωτα


«Τι είναι o έρωτας, ώστε από τη φύση του να έχει ανάγκη τη συνεχή τεχνική υποστήριξη από ποιήματα, φιλοσοφικά πονήματα, εικόνες, τραγούδια, κινηματογραφικά έργα, σιωπές και ατελείωτες συζητήσεις στο τηλέφωνο ή στο διαδίκτυο, ενίοτε μέχρι τελικής πτώσης; Πτώσης όχι μόνο στο ντιβάνι του ψυχαναλυτή αλλά και στο τραπέζι του χειρουργού ακόμη; Τι σημαίνει η πληθωριστική παρουσία όλων αυτών των λόγων και πρακτικών που πλαισιώνουν την εμφάνιση του έρωτα; Η απάντηση είναι απλή και δεν χρειάζεται να είναι κανείς οικονομολόγος για να καταλάβει ότι ο πληθωρισμός είναι σημάδι μιας έλλειψης: ο έρωτας, γιος –ας μην το ξεχνάμε– του Πόρου και της Πενίας, χρειάζεται τον συνεχή σχολιασμό, την επιβεβαίωση, την αδιάλειπτη φροντίδα, ακόμη και την επινόησή του ή τη σκηνοθεσία του, διότι είναι σπάνιος και εύθραυστος».

Αλαίν Μπαντιού (συζητώντας με τον Νικολά Τρυόνγκ), Εγκώμιο για τον Έρωτα


«Ερωτευόμαστε αυτόν/ή που έχει την απάντηση ή μια απάντηση στην ερώτησή μας: “Ποιος είμαι;”. […] Ο Λακάν συνήθιζε να λέει: “Το να ερωτεύεσαι είναι να δίνεις κάτι που δεν έχεις”. Αυτό σημαίνει: το να ερωτεύεσαι είναι το να αναγνωρίζεις την έλλειψή σου και να τη δίνεις στον άλλο, να την τοποθετείς στον άλλο. Δεν είναι να δίνεις αυτό που κατέχεις, αγαθά και δώρα, είναι να δίνεις κάτι που δεν κατέχεις, κάτι που είναι πέρα από σένα. Για να το κάνεις αυτό πρέπει να αποδεχτείς την έλλειψη, τον “ευνουχισμό” σου, όπως έλεγε ο Φρόιντ. Και αυτό είναι ουσιωδώς γυναικείο. Κάποιος αγαπά πραγματικά από μια γυναικεία θέση. Η αγάπη βγάζει τη θηλυκή σου πλευρά (feminise). Γι’ αυτό η αγάπη στον άνδρα είναι πάντα λίγο κωμική. Αν όμως αφεθεί να εκφοβιστεί από το γελοίο, τότε δεν είναι σίγουρος για τον ανδρισμό του».

Ζακ Αλέν Μιλέρ, συνέντευξη στο Nouvelles Psychanalytiques


«Όλοι θεωρούμε αδιανόητο το ότι ο έρωτας της ζωής μας μπορεί να είναι κάτι ελαφρύ, κάτι που δεν ζυγίζει τίποτα, φανταζόμαστε ότι ο έρωτάς μας είναι αυτό που έπρεπε να είναι, ότι χωρίς αυτόν η ζωή μας δεν θα ήταν η ζωή μας. Είμαστε πεπεισμένοι ότι ο Μπετόβεν αυτοπροσώπως, σκυθρωπός κι αναμαλλιασμένος, παίζει το δικό του “Es muss sein” (=πρέπει) για τον μεγάλο έρωτά μας.

Ο Τόμας θυμόταν την παρατήρηση της Τερέζας για τον φίλο του Ζ. και διαπίστωνε ότι η ερωτική ιστορία της ζωής του δεν στηριζόταν πάνω στο “Es muss sein”, αλλά μάλλον στο “Es konnte auch anders sein”: θα μπορούσε κιόλας να συμβεί διαφορετικά…

Αλλά το εύθραυστο οικοδόμημα του έρωτά τους θα καταστρεφόταν μια και καλή, γιατί το οικοδόμημα στεκόταν στο ένα και μοναδικό υποστύλωμα της πίστης της και οι έρωτες είναι σαν τις αυτοκρατορίες: μόλις εξαφανίζεται η ιδέα πάνω στην οποία χτίστηκαν, εξαφανίζονται και αυτοί μαζί της».

Μ. Κούντερα, Η αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι