Τα όπλα κατά της κρίσης για το 2020 - Free Sunday
Τα όπλα κατά της κρίσης για το 2020
Η κυβέρνηση κατέθεσε συμπληρωματικό προϋπολογισμό 6 δισ. ευρώ για νέα μέτρα στήριξης και αμυντικές δαπάνες.

Τα όπλα κατά της κρίσης για το 2020

Μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, νέος κύκλος επιστρεπτέας προκαταβολής, εγγυημένα τραπεζικά δάνεια. Αυτά είναι μερικά από τα όπλα της κυβέρνησης για τη στήριξη της ελληνικής οικονομίας, όπου τώρα έχουν αρχίσει να αποτυπώνονται οι συνέπειες των αυστηρών περιοριστικών μέτρων που επιβλήθηκαν για τον κορονοϊό.

Η ελληνική οικονομία παρουσίασε ύφεση-ρεκόρ το β΄ τρίμηνο του 2020, με το ΑΕΠ να υποχωρεί κατά 15,2% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2019. Η μεγάλη αυτή ύφεση καθρεφτίζει τους τριγμούς που δέχτηκε η ελληνική οικονομία την περίοδο Απριλίου-Ιουνίου, κατά την οποία βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη το lockdown και ουσιαστικά παρέμενε κλειστός ο τουριστικός κλάδος. Η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες που δέχτηκαν τα σκληρότερα χτυπήματα στην Ε.Ε., καταλαμβάνοντας την πέμπτη θέση, μετά την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Πορτογαλία. Μάλιστα, στο υπουργείο Οικονομικών εκτιμούν ότι το πρόβλημα θα συνεχιστεί τουλάχιστον και τους πρώτους μήνες του 2021.

Η κυβέρνηση έχει πολλάκις επισημάνει ότι οι δυσκολίες δεν έχουν ξεπεραστεί, ούτε και έχει αρνηθεί τις επιπτώσεις της πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης στην ελληνική οικονομία. Ωστόσο, διαβεβαιώνει ότι δεν θα κάτσει με σταυρωμένα χέρια, αλλά και ότι έχει φυλάξει εφεδρείες για τη στήριξη των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών.

Στο πλαίσιο αυτό, κατέθεσε συμπληρωματικό προϋπολογισμό 6 δισ. ευρώ για νέα μέτρα στήριξης και αμυντικές δαπάνες. Ειδικότερα, από τα 6 δισ. ευρώ, τα 4 δισ. αφορούν δράσεις που σχετίζονται με την υλοποίηση μέτρων αντιμετώπισης των αρνητικών συνεπειών της πανδημίας. Ωστόσο, κατά 600 εκατ. ευρώ αυξάνονται οι πιστώσεις για εξοπλιστικές και προσφυγικές δαπάνες φέτος. Επιπλέον 1,4 δισ. ευρώ θα διατεθούν για τις συνταξιοδοτικές δαπάνες (πληρωμή αναδρομικών σε συνταξιούχους), ενώ κατά 76 εκατ. ευρώ αυξάνεται η ειδική χρηματοδότηση φορέων για την εξόφληση ληξιπρόθεσμων οφειλών και εκκρεμών αιτήσεων συνταξιοδότησης.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας, έχει δεσμευτεί ότι στην αγορά θα πέσουν επιπλέον 10 δισ. ευρώ έως το τέλος του έτους. Ήδη το δημοσιονομικό κόστος του κορονοϊού έχει φτάσει τα 15 δισ. ευρώ, ενώ φαίνεται πως θα ξεπεραστεί και η αρχική εκτίμηση για συνολικό κόστος 24 δισ. ευρώ.

Τα 10 δισ. που θα τροφοδοτήσουν την αγορά το προσεχές διάστημα θα προέλθουν από:

1. Την ενεργοποίηση του τρίτου κύκλου της επιστρεπτέας προκαταβολής, ύψους 1,2 δισ. ευρώ. Ο νέος κύκλος θα είναι διευρυμένος προκειμένου να καλύψει και τις τουριστικές επιχειρήσεις χωρίς ταμειακή μηχανή. Η επιστρεπτέα προκαταβολή αφορά και τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, για να καλύψει και επιχειρήσεις που λειτουργούν εποχικά και οι οποίες είχαν μεγάλες απώλειες τζίρου. Θα υπολογίζεται εξαρχής από τον Μάρτιο μέχρι και τον Αύγουστο.

2. Τα αναδρομικά 1,4 δισ. ευρώ για τις περικοπές στις κύριες συντάξεις Δημοσίου και ιδιωτικού τομέα που αναμένεται να πιστωθούν στους λογαριασμούς των δικαιούχων έως το τέλος του έτους.

3. Επιδοτήσεις που θα κατατεθούν στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δανειοληπτών μέσω του προγράμματος «Γέφυρα» μέχρι το τέλος του έτους. Οι πρώτες καταβολές προγραμματίζονται για το τέλος Οκτωβρίου.

4. Οι επιχειρήσεις θα κρατήσουν στα ταμεία τους περί τα 1,5 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό προέρχεται από τη μείωση της προκαταβολής φόρου έως και 100%. Πρόκειται για χρήματα που είχαν προϋπολογιστεί να καταβληθούν αλλά τελικώς δεν θα πληρωθούν από τις επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα τα κεφάλαια αυτά να μπορούν να κατευθυνθούν στη στήριξη των επιχειρήσεων και της απασχόλησης.

5. Στήριξη των εργαζομένων με επεκτάσεις υφιστάμενων μέτρων (π.χ. «Συν-Εργασία» και αναστολές) αλλά και νέα μέτρα, όπως η επιδοτούμενη κατάρτιση κυρίως των εποχικών υπαλλήλων και παράταση των επιδομάτων εργασίας.

6. Αναστολές φορολογικών υποχρεώσεων αλλά και αποζημιώσεις ιδιοκτητών ακινήτων λόγω του υποχρεωτικού «κουρέματος» ενοικίων.

7. Εγγυημένα τραπεζικά δάνεια: Υπάρχει μια εκκρεμότητα 1,5 δισ. ευρώ από τον εγγυοδοτικό μηχανισμό που βρίσκεται σε εξέλιξη. Όμως οι τράπεζες αναμένουν το άνοιγμα και της δεύτερης φάσης του προγράμματος εγγυοδοσίας της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Το πρόγραμμα θα προβλέπει τη χορήγηση επιπλέον ποσού 1,5 δισ. ευρώ ως κρατική εγγύηση που, με μόχλευση, θα μπορέσει να δημιουργήσει νέα ρευστότητα 3,5 δισ. ευρώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

8. Νέο ΤΕΠΙΧ ΙΙ. Πρόκειται για την επέκταση του ΤΕΠΙΧ ΙΙ κατά 500 εκατ. ευρώ για να καλυφθεί η υπερβάλλουσα ζήτηση που είχε εκδηλωθεί.

9. Κονδύλια ύψους 600 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την αμυντική θωράκιση της χώρας.

Τα αναδρομικά των συνταξιούχων

Τα ποσά των επιστροφών από τις αντισυνταγματικές μειώσεις των κύριων συντάξεων υπολογίζεται πως θα κυμανθούν από 550 έως 7.200 ευρώ, ενώ το μεσοσταθμικό ποσό κυμαίνεται ,σύμφωνα με ειδικούς της κοινωνικής ασφάλισης, σε 1.300-1.500 ευρώ. Αναλυτικά, όσοι το 2012 είχαν άθροισμα συντάξεων:

  • 1.000-1.100 ευρώ αναμένεται να λάβουν περί τα 550 ευρώ
  • 1.100-1.500 ευρώ αναμένεται να λάβουν περί τα 800 ευρώ
  • 1.500-2.000 ευρώ αναμένεται να λάβουν περί τα 2.600 ευρώ
  • 2.000-3.000 ευρώ αναμένεται να λάβουν περί τα 5.500 ευρώ

Τα μεγάλα ποσά που αγγίζουν και ξεπερνούν τα 7.000 ευρώ αφορούν κυρίως συνταξιούχους με άθροισμα συντάξεων το 2012 άνω των 3.000 ευρώ. Πρόκειται κυρίως για διπλοσυνταξιούχους που εισπράττουν δύο ή περισσότερες κύριες συντάξεις (π.χ. χηρείας και γήρατος ή δύο γήρατος εξ ιδίου δικαιώματος από δημόσιο και ιδιωτικό τομέα κ.ά.) και υψηλοσυνταξιούχους του ΙΚΑ, των ΔΕΚΟ-τραπεζών και του Δημοσίου που είχαν υψηλές και πολύ υψηλές συντάξεις το 2012.

Μειώσεις φόρων και εισφορών

Εν τω μεταξύ, έχουν «κλειδώσει» και οι μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών. Τα μέτρα θα αφορούν μόνο το 2021, ενώ αν η παρένθεση της πανδημίας κλείσει εντός του επόμενου έτους, οι μειώσεις θα λάβουν μόνιμο χαρακτήρα. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ποσό που εισπράττει ετησίως η κυβέρνηση θα μειωθεί κατά 50%, δηλαδή από τα 1,2 δισ. ευρώ στα 600 εκατ. ευρώ.

Ωστόσο, το αν θα είναι οριζόντια η μείωση κατά 50% ή αν θα αυξηθεί το αφορολόγητο όριο στα 25.000 ή 30.000 ευρώ δεν έχει αποφασιστεί ακόμη. Δηλαδή στην κυβέρνηση επεξεργάζονται δύο σενάρια, τα οποία προβλέπουν:

1. Μείωση της εισφοράς κατά 50% για τα εισοδήματα που αποκτούν οι φορολογούμενοι από την 1η Ιανουαρίου 2021: Αυτό σημαίνει ότι μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ θα έχει όφελος 88 ευρώ ετησίως, ενώ μισθωτός με εισόδημα 30.000, όφελος 338 ευρώ. Επίσης, μισθωτός με εισόδημα 40.000 ευρώ, από 1.326 ευρώ που πληρώνει σήμερα, θα πληρώσει την επόμενη χρονιά 663 ευρώ, ενώ για κάποιον που έχει εισόδημα 50.000 ευρώ το όφελος ανέρχεται περίπου στα 1.038 ευρώ.

2. Το δεύτερο σενάριο προβλέπει την κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης για όσους έχουν εισοδήματα έως 25.000 ή 30.000 ευρώ, από 12.000 που ισχύει σήμερα. Ταυτόχρονα, θα περιοριστούν όλοι οι συντελεστές της κλίμακας κατά μία ή δύο ποσοστιαίες μονάδες.

Ισχυρές οι προοπτικές

Πάντως, ο οίκος αξιολόγησης Scope επισημαίνει ότι αν και η οικονομική ανάκαμψη της Ελλάδας σταμάτησε απότομα εξαιτίας του κορονοϊού, η ισχυρή «απάντηση» από την Ε.Ε., την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την ελληνική κυβέρνηση έχει βελτιώσει τις μακροπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης της Ελλάδας και τη βιωσιμότητα του χρέους.

Κατά τον οίκο αξιολόγησης, η οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας το επόμενο διάστημα θα εξαρτηθεί από την αποτελεσματική απορρόφηση των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης της Ε.Ε., τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων για την ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της οικονομίας και την επιτάχυνση της μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) των ελληνικών τραπεζών.

Η Ελλάδα, όπως σημειώνει, είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη στον οικονομικό αντίκτυπο της πανδημίας λόγω της εξάρτησής της από τον τουρισμό, που πλήττεται από το lockdown και τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς που επιβλήθηκαν, και του υψηλού ποσοστού του εργατικού δυναμικού της που αποτελείται από αυτοαπασχολούμενους.

Κατά το β΄ τρίμηνο του 2020 το ελληνικό πραγματικό ΑΕΠ μειώθηκε κατά 15,2% σε ετήσια βάση και η Scope αναμένει ότι η ανάκαμψη θα ξεκινήσει από το γ΄ τρίμηνο, υπό την προϋπόθεση ότι το δεύτερο κύμα της πανδημίας δεν θα οδηγήσει σε νέο lockdown με αρνητικές επιπτώσεις στις προοπτικές ανάπτυξης της Ελλάδας και στην τροχιά του δημόσιου χρέους.

Στο 7,5% η ύφεση το 2020

Την ίδια στιγμή η Εθνική Τράπεζα προβλέπει ύφεση 7,5% για το 2020. Σύμφωνα με τους αναλυτές, το γ΄ τρίμηνο αναμένεται ανάκαμψη σε τριμηνιαία βάση κατά 5,4%, έναντι υποχώρησης κατά 14% το β΄ τρίμηνο, όπως έδειξαν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Βεβαίως, σε ετήσια βάση το ΑΕΠ αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 10,9%.

Οι αναλυτές, βεβαίως, επισημαίνουν ότι η πτώση του 15,2% το β΄ τρίμηνο είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί ιστορικά σε ένα τρίμηνο, όπως και στις περισσότερες χώρες, τουλάχιστον για όσο διάστημα υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία τριμηνιαίων εθνικών λογαριασμών. Προσθέτουν, ωστόσο, ότι η πτώση ήταν ανάλογη του μέσου όρου της Ευρωζώνης και ελαφρώς χαμηλότερη των περισσότερων χωρών του Νότου, παρά το γεγονός ότι οι πλέον πληττόμενοι κλάδοι, τουρισμός και εστίαση, έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα στο ελληνικό ΑΕΠ. Σε τριμηνιαία, ωστόσο, βάση η συρρίκνωση ήταν μεγαλύτερη της Ευρωζώνης, επισημαίνουν, κάτι που αντανακλά το σημαντικά μεγαλύτερο μερίδιο που έχουν στο ΑΕΠ οι περισσότεροι πληττόμενοι κλάδοι των υπηρεσιών, ειδικά του τουρισμού, στο β΄ τρίμηνο.

Ενδιαφέρον σημείο της ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας είναι επίσης ότι τα μέτρα στήριξης του Δημοσίου, ειδικά για την αγορά εργασίας, συγκράτησαν τη μέση μείωση της συνολικής αμοιβής της εργασίας στην οικονομία (που συναρτάται από τη μέση αμοιβή και την απασχόληση) στο 7,3% ετησίως, παρά τη γενικευμένη παύση στην οικονομική δραστηριότητα. Σε αυτό συνέβαλε, βεβαίως, η σταθερότητα των αμοιβών και της απασχόλησης στο Δημόσιο.

Αντίθετα, τα εισοδήματα και τα κέρδη από την επιχειρηματική δραστηριότητα συρρικνώθηκαν δραστικά, παρά τη στήριξη και τις αναστολές φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων.