Φτάσαμε στο τέλος των οικονομικών ψευδαισθήσεων - Free Sunday
Φτάσαμε στο τέλος των οικονομικών ψευδαισθήσεων

Φτάσαμε στο τέλος των οικονομικών ψευδαισθήσεων

Το τελευταίο διάστημα η κυβέρνηση Τσίπρα ανεβάζει τους τόνους σε ό,τι αφορά την οικονομική πολιτική και την αναδιάρθρωση του χρέους του ελληνικού Δημοσίου. Σύμφωνα με την επιχειρηματολογία που αναπτύσσουν ο πρωθυπουργός κ. Τσίπρας και οι συνεργάτες του, η Ελλάδα έχει εκπληρώσει όλες τις βασικές υποχρεώσεις και έφτασε η ώρα να ανταποκριθούν οι Ευρωπαίοι εταίροι και οι πιστωτές στις δικές τους υποχρεώσεις.

Προβλέπουν επιδείνωση

Το Μαξίμου ανεβάζει τους τόνους και αναζητεί τους ενόχους για την κακή οικονομική κατάσταση μεταξύ των συνήθων υπόπτων, όπως είναι ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας κ. Σόιμπλε, γιατί προεξοφλεί την επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης.

Η επιδείνωση μπορεί να έρθει με δύο τρόπους. Πρώτον, με την εφαρμογή των συμφωνηθέντων, εφόσον υπάρχει πάντα ένα χρονικό διάστημα μεταξύ των δύσκολων αλλά αναγκαίων μέτρων και της βελτίωσης των επιδόσεων της οικονομίας. Με τα νοικοκυριά, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες σε μνημονιακή κατάσταση από το 2010, έχουν εξαντληθεί οι αντοχές και φυσικά η υπομονή. Ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε τις εκλογές του 2015 υποσχόμενος τον άμεσο τερματισμό της λιτότητας και του μνημονίου. Στη συνέχεια δέσμευσε τη χώρα σε ένα τρίτο, σκληρότερο μνημόνιο, το οποίο έχει επίσημη διάρκεια μέχρι τον Αύγουστο του 2018, και τώρα όλοι διαπιστώνουν ότι με τον τρόπο που εφαρμόζει η κυβέρνηση τα συμφωνηθέντα θα παραταθεί το τρίτο μνημόνιο ή θα πάμε σε τέταρτο μνημόνιο.

Η κυβέρνηση εφαρμόζει λάθος μείγμα οικονομικής πολιτικής, δίνοντας έμφαση στην ισοπεδωτική υπερφορολόγηση και στη χρηματοδότηση του κομματικού κράτους, ο ΣΥΡΙΖΑ αρνείται την ιδιοκτησία της οικονομικής πολιτικής που εφαρμόζεται πλήττοντας με αυτό τον τρόπο τη διεθνή αξιοπιστία της χώρας και οι υπουργοί εμφανίζονται στην κοινή γνώμη με αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις.

Σε αυτές τις συνθήκες ανεβαίνει το κοινωνικό κόστος της εφαρμογής των συμφωνηθέντων και περιορίζεται το οικονομικό αποτέλεσμα. Η κυβέρνηση είναι πολιτικά και δημοσκοπικά αποδυναμωμένη και δεν ξέρει αν αντέχει μια νέα πτώση στη δημοτικότητά της προτού έρθει η βελτίωση της οικονομικής κατάστασης.

Δεύτερον, επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, και μάλιστα μεγαλύτερη, θα προκύψει στην περίπτωση που η κυβέρνηση, φοβούμενη το πολιτικό κόστος, αποφύγει να εφαρμόσει τα συμφωνηθέντα. Θα κερδίσει κάποιον πολιτικό χρόνο, σε μια προσπάθεια να σταθεροποιηθεί πολιτικά ή και να οργανώσει την ηρωική έξοδο από την εξουσία, αλλά θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια νέα κρίση αξιοπιστίας σε βάρος της Ελλάδας, με χαρακτηριστικά του 2015.

Από τα παραπάνω γίνεται φανερό πως ό,τι και να κάνει σε αυτή τη φάση η κυβέρνηση Τσίπρα, η οικονομική και κοινωνική κατάσταση θα επιδεινωθεί, στον έναν ή στον άλλο βαθμό, στο άμεσο μέλλον.

Εμπόδιο στην αναδιάρθρωση

Η βασική θεωρία συνωμοσίας την οποία προβάλλει σε αυτή τη φάση η κυβερνητική ηγεσία στηρίζεται στην υποτιθέμενη σκόπιμη καθυστέρηση στην αναδιάρθρωση του χρέους του ελληνικού Δημοσίου με ευθύνη κυρίως της Γερμανίας.

Στην πραγματικότητα, τη βασική ευθύνη για την καθυστέρηση στην αναδιάρθρωση του χρέους του ελληνικού Δημοσίου, η οποία έχει αποφασιστεί σε πολιτικό επίπεδο από τα τέλη του 2012, την έχει ο ΣΥΡΙΖΑ και προσωπικά ο κ. Τσίπρας.

Ο τελευταίος έχει δεσμευτεί με την υπογραφή του ότι η αναδιάρθρωση του χρέους θα γίνει μετά την ολοκλήρωση του τρίτου προγράμματος-μνημονίου, τον Αύγουστο του 2018.

Οι Ευρωπαίοι εταίροι και οι πιστωτές παρακολουθούν με ανησυχία την αδυναμία της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ να προχωρήσει στις αναγκαίες διαρθρωτικές αλλαγές, οι οποίες αποτελούν προϋπόθεση για την έξοδο από την κρίση και τη μελλοντική αναδιάρθρωση του χρέους του ελληνικού Δημοσίου.

Ασφαλιστική κατάρρευση

Η οικονομική κατάρρευση του ασφαλιστικού, συνταξιοδοτικού συστήματος, η οποία βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, δικαιώνει πλήρως τις θέσεις του ΔΝΤ, το οποίο επισημαίνει σε κάθε ευκαιρία πως το ασφαλιστικό, συνταξιοδοτικό σύστημα επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό κάθε χρόνο με ένα ποσό που αναλογεί στο 10% του ΑΕΠ.

Αυτή η υπέρογκη επιβάρυνση στέκεται εμπόδιο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών του ΔΝΤ, στη δημοσιονομική εξυγίανση, στην οικονομική ανάπτυξη και στη βιωσιμότητα του χρέους. Επομένως, το ΔΝΤ μπορεί να υποστηρίζει τη θέση της ελληνικής κυβέρνησης υπέρ της αναδιάρθρωσης του χρέους του ελληνικού Δημοσίου –την οποία άλλωστε έχουν δεχτεί οι Ευρωπαίοι εταίροι, αλλά για μετά το 2018–, ταυτόχρονα όμως πιέζει για την άμεση και δραστική εξυγίανση του ασφαλιστικού, συνταξιοδοτικού συστήματος.

Προς το παρόν, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές στα ασφαλιστικά ταμεία τραβάνε την ανηφόρα, μεγάλα ασφαλιστικά ταμεία, όπως ο ΟΑΕΕ, έχουν απορροφήσει το πρώτο εννεάμηνο όλα τα κονδύλια που προβλέπει ο προϋπολογισμός, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται πρόσθετα ελλείμματα για την καταβολή των συντάξεων έως το τέλος του χρόνου, ενώ ο Ιανουάριος του 2017 μπορεί να έχει χαρακτηριστικά ασφαλιστικής αποκάλυψης, εφόσον οι νέοι φορολογικοί, ασφαλιστικοί κανόνες που επιβάλλει η κυβέρνηση αναμένεται να οδηγήσουν σε νέα αύξηση της λεγόμενης μαύρης, ανασφάλιστης εργασίας.

Ανύπαρκτο το πλεόνασμα

Η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης στο ασφαλιστικό, συνταξιοδοτικό σύστημα επιβεβαιώνει και την ανυπαρξία του πολυδιαφημισμένου πρωτογενούς δημοσιονομικού πλεονάσματος.

Οι τελευταίοι υπολογισμοί της ΕΛΣΤΑΤ αύξησαν την ύφεση για το 2015 στο 1,3% του ΑΕΠ και ουσιαστικά εξαφάνισαν το πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα. Ανάλογη εξέλιξη παρατηρείται, σε ό,τι αφορά το πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα, το 2016. Με βάση τους υπολογισμούς των Ευρωπαίων εταίρων, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου είναι γύρω στα 3 δισ. παραπάνω απ’ ό,τι τις εμφανίζει η κυβέρνηση. Οι αρμόδιοι του οικονομικού επιτελείου, στην προσπάθειά τους να βελτιώσουν τα στατιστικά στοιχεία για τη δημοσιονομική διαχείριση, παραλείπουν από τους υπολογισμούς τους διάφορες υποχρεώσεις του Δημοσίου, μεταξύ των οποίων ένα ποσό της τάξης των 1,5 δισ. ευρώ, το οποίο προκύπτει από την καθυστέρηση στην καταβολή συντάξεων και εφάπαξ.

Η αποκάλυψη του «κρυφού» ελλείμματος εξηγεί και τη μικρή καθυστέρηση στην αποδέσμευση της δόσης των 2,8 δισ. ευρώ μετά την ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης. Οι Ευρωπαίοι εταίροι θέλησαν να στείλουν το μήνυμα ότι τα πραγματικά στοιχεία δεν είναι αυτά που παρουσιάζει η κυβέρνηση και όταν το οικονομικό επιτελείο έκανε λόγο, το περασμένο καλοκαίρι, για αύξηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου σε 7 δισ. ευρώ, αυτές ήταν γύρω στα 10 δισ. ευρώ. Σήμερα η κυβέρνηση τις εμφανίζει να υποχωρούν προς τα 5 δισ. ευρώ, αλλά οι Ευρωπαίοι εταίροι τις υπολογίζουν πιο κοντά στα 8 δισ. ευρώ.

Αναγκαία η αλλαγή

Ανεξάρτητα από την επικοινωνία και την προπαγάνδα της κυβέρνησης, οι κανόνες του οικονομικού παιχνιδιού είναι συγκεκριμένοι.

Πρώτον, η αναδιάρθρωση του χρέους του ελληνικού Δημοσίου αργεί γιατί εξαρτάται, με υπογραφή Τσίπρα, από την ολοκλήρωση του τρίτου προγράμματος-μνημονίου.

Δεύτερον, όπως και να κινηθεί στο άμεσο μέλλον η κυβέρνηση, έχουμε μπροστά μας μία περίοδο επιδείνωσης της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης.

Τρίτον, η κυβέρνηση φαίνεται να χάνει τον έλεγχο στη διαχείριση του ασφαλιστικού, συνταξιοδοτικού συστήματος, εξέλιξη η οποία θα τη φέρει σε αντιπαράθεση με τους Ευρωπαίους εταίρους και τους πιστωτές, και ειδικά το ΔΝΤ, το οποίο στηρίζει την προσπάθεια αναδιάρθρωσης του χρέους στη δραστική εξυγίανση του ασφαλιστικού, συνταξιοδοτικού συστήματος.

Έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα, η παραμονή της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ στην εξουσία αποτελεί την καλύτερη εγγύηση για νέα παράταση της μνημονιακής περιόδου. Η Ελλάδα θα πρέπει να τρέξει για να προλάβει τις διαφαινόμενες αρνητικές εξελίξεις και αυτό προϋποθέτει την κυβερνητική αλλαγή.